پرچم افغانستان چگونه به رنگ سفید یک‌دست در آمد؟
ارسال شده توسط mak1990 در دسته بندی یادگیری 11 ساعت قبل

⚠️ گزارش تخلف

پرچم افغانستان در طی جذر و مدهای تاریخ، بارها رنگ عوض کرده است. در این بین، فقط دو تا از پرچم‌های این کشور در اذهان عموم باقی مانده‌اند. یکی از آن‌ها پرچم سه‌رنگ افغانستان، نام دارد، که نشان ملی چند سال اخیر آن مرز بوم تاریخی را به دوش می‌کشد. دومی درفش سفید رنگ فعلی است، که چندی پیش دولت طالبان، آن را برافراشت. فقط در طول همین سده، ده‌ها بار دستکاری علنی روی پرچم ملی آن‌ها صورت گرفت. حالا اینکه در قرن‌های گذشته، چند دفعه درفش ملی افغانستان را تغییر داده‌اند، بماند! جمله این تغییرها در بیرغ ملی به دنبال تحولات سیاسی در قلمرو این کشور، روی داد. هر رژیمی که روی کار می‌آمد در انتخاب پرچم قدیم افغانستان، تجدید نظر می‌کرد. در ادامه نگاهی به تاریخچه پرکش‌وقوس بیرغ افغانستان انداخته‌ایم. 

تاریخچه پرفراز و نشیب پرچم افغانستان

پرچم افغانستان ، معلوم نیست که پیش از دوره فرمانروایی خاندان محمدزایی‌ها وجود داشت یا خیر. فقط همین‌قدر می‌دانیم که در آن سده از تاریخ، در طول هر جنگی‌ بیرق‌های الوان به اهتزاز در می‌آمدند. در پی تجزیه افغانستان بعد از مرگ نادرشاه افشار، فردی به نام "احمدشاه درّانی" به پرچم افغان‌ها مجدداً سامان داد. بعدها، تمثالی از احمد شاه درانی (پدر ملت افغانستان) بر روی بیرغ ملی نقش بست، که طرح آن تا سده‌های اخیر هم روی نشان رسمی آن کشور همچنان منقوش بود. 

دوران محمد ظاهر شاه (فرزند و جانشین نادر) تقریبا دوران ثبات و آرامش ملی افغانستان نام گرفت. لذا پرچم در این دوران، ثبات نسبی خود را حفظ کرد. در دوره حکومت او، اتحاد بین اقوام مختلف "هزاره" و "پشتون" موج می‌زد. پس از چندی، یک بیرق سرخ (متعلق به حزب دموکرات) در افغانستان قدرت پیدا کرد، اما دوران قدرت‌نمایی آن زیاد نپایید. بلافاصله مجاهدین افغان، پرچم دیگری را علم کردند. با وجود این، آنها نیز پس از چندی، در مقابل درفش طالبان سر تسلیم فرود آوردند. 

نشان سه‌رنگ پرچم نادری (عهد نادر) هیچ‌گاه بر یک منوال نبود. نشانی که می‌رفت، تا در دوران محمد ظاهرشاه سه رنگ اصلی خود یعنی سیاه، سرخ و سبز را هویت بصری ثابت ملت افغان، معرفی نماید.  

رد شدن درفش پیشین از سوی طالبان 

در چند سال اخیر پرچم افغانستان ، رنگ یک‌دست سفید به خود گرفت و عبارت سیاه شهادت (لا اله الا الله) بر روی آن حک شد. به باور طالبان، رنگ سفید تجسمی از حکومت و پاکی دین است. جالب آنکه رنگ سفید در نظر زرتشتیان (نیاکان اقوام آریایی افغان‌ها) هم مقدس تلقی می‌شود. بعید به نظر می‌رسد، که طالبان اصلا دین زرتشت را به رسمیت بشناسد؛ تا چه رسد به اینکه در انتخاب رنگ سفید از آنها الگو گرفته باشد. بیرغ طالبان از سال ۱۹۹۷ روی بام مجلس ملی این کشور نصب گردید.

درفش ملی کنونی، تفاوت چشمگیری با درفش‌های سایر قومیت‌های جهادی در افغانستان دارد. رنگ پس‌زمینه پرچم‌های القاعده و داعش به‌کلّی سیاه است. با وجود این، داعشی‌ها و گروهک‌های القاعده هم عبارت شهادت اسلام را بر روی درفش‌های خود حک کرده‌اند. امویان الهام‌بخش افغان‌ها در انتخاب رنگ پرچم بودند. چرا که در صدر اسلام همین اموی‌ها برای اولین بار، اسلام را در سرزمین افغانستان را گستراندند. در ادامه به واکاوی مفهوم رنگ‌ها و نمادهای پرچم اهتزاز افغانستان می‌پردازیم.

نمادهای رایج در پرچم چندین ساله افغانستان

افسانه‌های ملی زیادی پیرامون نمادهای موجود در پرچم افغانستان شکل گرفته است. به عقیده بعضی از قبایل افغان، رنگ سیاه، استقلال ملی این کشور پهناور را به گوش جهان می‌رساند. این استقلال در سال ۱۹۱۹ رقم خورد و طی آن، افغانستان از استعمار انگلیس تا حدودی بیرون آمد. رنگ سرخ، گویای فداکاری و دلیری این ملت مبارز برای به دست آوردن پیشرفت و استقلال در سرزمین‌شان خواهد بود. سبز هم نماد آبادانی، خرمی، سرسبزی و اسلام است. خوشه‌های گندم موجود در طرح پیشین این پرچم، پیشه تجاری این مردم (کشاورزی) را به تصویر می‌کشد. این خوشه‌ها را می‌توان به نشانه قوت غالب مردم افغانستان تصور کرد.

رنگ سیاه جز تصویری از تیره‌روزی ملت افغان در سال‌های دور، نماد چه می‌تواند باشد؟ وجود مناره، محراب و مسجد هم در پرچم، به تقوای و اسلام دو قومیت بزرگ افغان و پشتون، دلالت دارد. نشان ملی افغانستان (Emblem of Islamic Emirate Afghanistan) را با نسبت ابعاد ۲ به ۳ سفارش دهید. در بیرغ فوق، نقش سه نوار عمودی و هم‌عرض را می‌توان به چشم دید. رنگ این نوارها در بیرق مزبور به ترتیب سیاه، قرمز و سبز است. استفاده از عبارت «لا اله الا الله و الله اکبر» و «الله اکبر» از زمان‌های مدید در طرح این پرچم، رواج یافت. لُب کلام آنکه وحدانیت، اصلی‌ترین مفهوم از درفش فوق را به ذهن‌ها متبادر می‌سازد.

آویختن دو پرچم ملی به مسجد پرچم، به معنای دین رسمی حاکمیت این کشور است. عمدتا عدد ۱۲۹۸ را هم روی این بیرغ می‌نویسند. چرا که این عدد به سال استقلال افغانستان از استعمار بریتانیا اشاره دارد. به هر ترتیب، افغانستانی‌ها بیرغی را به دوش می‌کشند، که بی‌شباهت به پرچم آلمان نیست. حمل این پرچم، غرور ملی را در دل افغان‌های مهاجر زنده می‌کند.

روز ملی پرچم افغانستان و جو عمومی آن در حوالی همین سال‌ها

هر ساله در 7 اسد، جامعه افغانستان به گرامیداشت روز پرچم کشورشان می‌پردازند. این روز فرصتی برای شکل‌گیری دورهمی میان یک قومیت بزرگ است. خانواده‌ها در این ایام، بام خانه‌ها را با رنگ‌های نشان ملی آذین‌بندی می‌کنند و کاربران جوان‌ در کانال‌‌های اجتماعی، عکس و ایموجی پرچم ملی‌شان را به اشتراک می‌گذارند. حتی مهاجران افغان (به زبان محلی، وطن‌داران) در گوشه‌گوشه دنیا ضمن برافراشتن بیرق افغانستان، دلتنگی‌شان را تبدیل به غرور ملی می‌سازند. دولت طالبان به‌تازگی سختگیری‌هایی در خصوص استفاده از نشان ملی سابق افغانستان، اعمال کرده است.

کلام پایانی

تقریبا هر حکومتی که به روی کار آمد، رنگ و نشان تازه‌ای به پرچم افغانستان بخشید و هویت‌ بصری ملی جدیدی را برای این قوم درخشان، پایه‌گذاری کرد. دولت طالبان به طول عمر سه رنگ پرچم پیشین پایان داد و یک پرچم تک رنگ سفید را جایگزین آن ساخت. فعلا ممنوعیت‌هایی در خصوص حمل پرچم قدیم افغانستان در خیابان‌های این کشور، وجود دارد. با وجود این، طرح درفش قبلی همچنان جزو نشان‌های رایج ملی این کشور است. رنگ سیاه، سالروز استقلال این کشور از بریتانیا را تداعی می‌کند. همچنان‌که سرخ، نشانه پایداری و شهادت قبایل پیشین این کشور برای استقلال بود. اسلام هم همیشه تاریخ با رنگ سبز در پرچم کشورها به تصویر کشیده می‌شود.

سؤالات متداول

ا. پرچم افغانستان قدیم و جدید چه فرقی با هم دارند؟  پرچم قبلی سه‌رنگ (سیاه، سرخ و سبز) بود، اما پرچم فعلی سفید یک‌دست است.

2. آرامگاه چه کسی در پرچم سابق افغانستان، منقوش بود؟ در گذشته تمثالی از آرامگاه احمد درانی (ملقب به پدر ملت افغانستان بر روی پرچم‌های تاریخی این کشور، نقش می‌بست)